Menu Zamknij

Czy tylko palacze chorują na raka płuca?

Z roku na rok rak płuca jest coraz poważniejszym problemem. Nowotwór płuca jest najczęściej występującymi nowotworem na świecie wśród mężczyzn i trzecim najczęściej występującym u kobiet. Wywodzi się z komórek nabłonka dróg oddechowych. Jest jednym z najbardziej agresywnych ludzkich nowotworów, odsetek 5-letnego przeżycia wynosi 10-15%. Także w Polsce w niepokojącym tempie wzrasta liczba zachorowań (17,5% wszystkich zachorowań u mężczyzn i 9,5% u kobiet)  i zgonów (29,3% zgonów na nowotwory złośliwe u mężczyzn i 17,1% u kobiet)  związanych z tym nowotworem. W ludzkiej świadomości występuje on jako nowotwór nałogowych palaczy, ale czy tylko oni chorują na raka płuc?

Czynne palenie

Najważniejszym czynnikiem zwiększającym ryzyko zachorowania jest czynne palenie tytoniu – przyczyna około 90% wszystkich zachorowań. Dym tytoniowy zawiera ponad 100 substancji kancerogennych (powodujących mutację genów) i prawdopodobnie kancerogennych. Są to przede wszystkim policykliczne węglowodory aromatyczne (m.in. benzopiren) oraz N-nitrozoaminy.

 

Prawdopodobieństwo zachorowania zależy od czasu trwania nałogu, wieku jego rozpoczęcia oraz liczby wypalonych papierosów. Po rzuceniu palenia ryzyko powstania raka stopniowo maleje, u młodych rzucających może stać się nawet zbliżone do ryzyka u ich niepalących rówieśników!

 

Nie zawsze na raka płuc chorują wielbiciele tytoniu, czasem chorują też osoby, które nie palą. Najczęstszym typem raka u niepalących, jest gruczolakorak, jednak i on jest często powiązany z paleniem tytoniu (tylko 25% spośród chorych nie pali). Jakie jeszcze czynniki poza czynnym paleniem tytoniu mogą zwiększyć ryzyko zachorowania?

Bierne palenie

Narażeni na raka płuca są nie tylko czynni, ale i bierni palacze, czyli tacy, którzy przebywają w zadymionych pomieszczeniach, towarzyszą palącym w czasie „wyjść na papierosa” podczas imprez, spotkań. Ryzyko to jest mniejsze niż u czynnych palaczy, ale warto zadbać o swoje zdrowie. Wietrzmy pomieszczenia i starajmy się unikać towarzyszenia komuś podczas palenia.

 

Azbest

Osoby narażone zawodowo na kontakt z azbestem mają większe ryzyko zachorowania na raka płuca. Jeśli dodatkowo palą papierosy to ich ryzyko jest większe o 80-100 razy w porównaniu do osób niepalących i niemającym kontaktu z azbestem. Azbest jest jedną z głównych przyczyn nowotworów płuc u osób przebywających w tzw. strefie zero podczas ataków na World Trade Center 11 września 2001 (są to głównie ratownicy i osoby pracujące w pobliskich budynkach).

Metale ciężkie

Czynnikiem powodującymi zachorowania na raka jest także ekspozycja na metale ciężkie, takie jak arsen (obecny w pestycydach), chrom, nikiel, beryl, kadm.

 

Smog

Nie bez wpływu pozostają także, obecne w coraz większej ilości, zanieczyszczenia powietrza (przede wszystkim cząstki PM10 – nie większe niż 10 μm) produkowane głównie przez piece grzewcze i silniki samochodów. Warto korzystać z filtrów powietrza i używać ekologicznych źródeł energii.

 

Dieta

Według WHO (Światowej Organizacji Zdrowia) dieta uboga w karotenoidy (przeciwutleniacze mające charakter ochronny) może być przyczyną wzrastającej liczby zachorowań. W karotenoidy bogate są: marchew, słodkie ziemniaki, dynia, pietruszka naciowa; dołącz te warzywa do swojej diety! Działanie ochronne mogą wykazywać też produkty bogate w witaminy C i E oraz selen.

 

Predyspozycje genetyczne

Istnieją liczne dowody na związek między zachorowaniami na raka płuca i predyspozycjami genetycznymi. Nasze zróżnicowanie genetyczne wpływa na różnice w metabolizmie szkodliwych związków, które mogą wywołać mutacje, m.in. tych z dymu tytoniowego. Udokumentowano rodzinne predyspozycje do zachorowań na ten typ nowotworu. U chorych zaobserwowano częstsze występowanie pewnych sekwencji (np. k-ras), nieprawidłowości chromosomalne oraz zaburzenie funkcji genu p53 (strażnika genomu).

 

Pozostałe czynniki

Pozostałe czynniki mogące doprowadzić do zachorowania na nowotwór płuca to: wysokie dawki promieniowania jonizującego, inne choroby płuc (m.in. POChP – przewlekła obturacyjna choroba płuc), narażenie na węglowodory aromatyczne (w największym stopniu narażeni są drukarze, kominiarze i kierowcy) oraz ekspozycja na chlorek winylu i iperyt azotowy.

 

Wszechobecność kancerogenów (czynników mogących spowodować mutację genów) oraz problemy diagnostyczne sprawiają, że nowotwory złośliwe płuc są coraz poważniejszym problemem w Polsce i na świecie. Jeśli chcemy zmniejszyć ryzyko zachorowania, powinniśmy rzucić palenie papierosów, unikać biernego palenia i postarać się zmienić dietę na zdrowszą, naprawdę warto!

 

Sebastian Szulczewski

Student VI roku farmacji, miłośnik sportu, medycyny i psychologii. Interesuje się także podróżami i rozwojem mentalnym. W wolnych chwilach ćwiczy na siłowni i zajmuje się dydaktyką. Wierzy, że dzięki edukowaniu społeczeństwa i zmianie codziennych nawyków możemy wygrać walkę z wieloma chorobami!

Opublikowany wMedykosfera