Menu Zamknij

Czy uśpieni mordercy są wśród nas? O mechanizmach powstawania agresji

Ludzie przez setki lat wykształcili sobie pewne zasady funkcjonowania w społeczeństwie. Agresja, przemoc zaburzają to współżycie, stanowiąc niebezpieczeństwo. Neurobiolodzy postanowili, że zajmą się tym problemem i poszukają mechanizmów agresywnych zachowań w mózgu człowieka.

Największy skarb człowieka
Nasz mózg jest nazywany inaczej „biokomputerem”, rozszerzonym m.in. o sferę emocjonalną, intuicyjną. Waży około 1200-1400g (2% ciała), ale posiada 10 razy szybszy metabolizm energetyczny niż inne organy i zużywa 20% całego tlenu w organizmie. Codziennie trafia do niego wiele sygnałów zarówno z zewnątrz jak i wewnątrz ciała. Mózg dobrze radzi sobie z przeciążeniem bodźcami poprzez mechanizmy: habituacji (zmniejszenie progu wrażliwości receptorów) lub sensytyzacji (uwrażliwienia na czynnik stymulujący). Składa się on z dwóch półkul mózgowych, które okrywa kora mózgowa, zbudowana z płatów. Elementami budowy, które nas będą interesowały, są kora przedczołowa i ciało migdałowate. Pierwsza ze struktur kształtuje się najwolniej (dopiero w okolicy 20 roku życia osiąga końcową formę) i odpowiada za podejmowanie decyzji, racjonalne myślenie. Natomiast funkcją ciała migdałowatego jest sfera emocjonalna, rozwijająca się wcześniej.

Czym się różnią mózgi psychopatów i morderców od tych „normalnych”?
Główne różnice są widoczne w opisanych powyżej: korze przedczołowej (jest źle ukrwiona, niedorozwinięta) i ciele migdałowatym. Zanotowano wiele przypadków, w których pod wpływem urazu mechanicznego tych struktur (np. odniesionych w wypadku samochodowym), u ludzi nagle budzi się agresja lub inne niecharakterystyczne dla nich zachowania. Znany jest również przypadek mężczyzny, który pod wpływem guza mózgu zaczął objawiać zainteresowanie pedofilią. Po operacji wszystko wróciło do normy. Wiadomo również, że istnieją różnice na podłożu genetycznym. Zachowania ludzkie są powiązane z działaniem hormonów, neurotransmiterów na układ limbiczny, np. dopaminy, endorfiny, serotoniny. Mogą nastąpić: mutacje, zwiększenie lub zmniejszenie aktywności w genach agresji, związanych z tymi hormonami.

Geny agresji:

  • Gen COMT ( katecholo-O-metylotransferaza),
  • Gen TPH1 (hydroksylaza tryptofanowa),
  • Gen DBH ( ß-hydroksylaza dopaminy),
  • Gen 5-HTT (transporter serotoniny),
  • Gen MAOA (monoaminooksydaza typu A).
Gen predysponujący do zachowań agresywnych może ulec ekspresji pod wpływem różnych czynników. Jeżeli będziemy ich unikać, ryzyko pobudzenia się zmniejszy. Czynnikami zwiększającymi prawdopodobieństwo ekspresji genów agresji są: niski status społeczny, przemoc i patologia w rodzinie, molestowanie, sposób wychowania itp. Wzbudza niepokój również to, że nawet podczas oglądania pornografii czy grania w brutalne gry komputerowe, dochodzi do zbyt dużego wydzielenia dopaminy- podobnie jak u morderców, po popełnieniu zbrodni z okrucieństwem.

Tab.1 Funkcje genów agresji.

Nazwa genuNa jakie zachowania może wpływać?
COMTzmniejszone ryzyko apatii
MAOAakty przemocy i zachowania antyspołeczne u mężczyzn (brak aktywności genu)
5-HTTzachowania agresywne (brak aktywności genu)
TPH-1nałogi, nadmierna agresja, lęk somatyczny, dwubiegunowość, samobójstwo (mutacja w genie)
DBHróżnorodność wyrażania emocji

Badania „Violence Initiative”
W ramach projektu badawczego „Violence Initiative” na czele z Frederickiem Goodwin’em (1992 rok) wysnuto ciekawą teorię, która wywołała polityczną burzę. Otóż psychiatra na podstawie obserwacji porównał populację ludzką do stada małp, żyjącym w naturalnym środowisku, w którym około 50% samców umiera gwałtowną śmiercią. Podkreślił naturalność w ich mordowaniu się i skorelował to zjawisko z ich hipernadmierną aktywnością seksualną (kopulacja agresorów z większą liczbą samic). Stwierdził, że być może ludzie naturalnie tracą pewne elementy kontroli społecznej, a co za tym idzie – cech ewolucyjnych, które kumulowały się w naszej cywilizacji przez tysiące lat. Dotyczy to szczególnie stresotwórczych obszarów wielkomiejskich. Podsumowując, stajemy się jak stado małp. A Wy co sądzicie o tej teorii? Ciekawa, prawda?

Badania laboratoryjne- Myszy Snydera
Badacze Uniwersytetu Johna Hopkinsa na czele z Salomonem Snyder’em przeprowadzili eksperymenty na myszach. Wyhodowali szczep bez genu kontrolującego syntezę neurotransmitera- tlenku azotu NO. Efektem tej manipulacji genetycznej okazało się powstanie antyspołecznych samców, charakteryzujących się agresją (często ze śmiertelnym skutkiem w stosunku do pobratymców) i nadmierną pobudliwością seksualną. Badania Snyder’a dowiodły, że mechanizmy predyspozycji genetycznych do agresywnego zachowania są bardziej skomplikowane. Bierze w nim udział dużo więcej genów i neurotransmiterów.

Ciekawostka
Zdarzały się przypadki, w których pobierano do badań mózgi brutalnych morderców. Najczęściej wycinano je po wykonaniu wyroku śmierci, np. przez podanie zastrzyku trucizny. Przykładem może być morderca na tle seksualnym z polskimi korzeniami-John Wayne Gacy. Zgwałcił i zamordował 33 młodych mężczyzn i chłopców. Ich ciała w większości zakopał na swojej posesji, a pozostałe wyrzucił do rzeki. Co ciekawe znany był z tego, że przebierał się za klauna i w ten sposób zyskiwał zaufanie swoich ofiar. Teraz już wiecie skąd się wziął motyw kulturowy psychopatycznego klauna-mordercy.

Szansa realnego zwiększenia bezpieczeństwa
Badania nad poznaniem mechanizmów powstawania agresywnych zachowań nadal są w toku. Neurobiolodzy zapowiadają, że w przyszłości powstaną narzędzia, dzięki którym będzie można zwiększyć prewencję przed mordercami i psychopatami. Wykrycie skłonności do rozwinięcia się agresji w późniejszym wieku, pozwoliłoby na wczesną interwencję w postaci pomocy psychologicznej lub terapii chemicznej dla rodzin i osób, będących w strefie podwyższonego ryzyka. Czy myślicie, że kiedyś to będzie możliwe? Czy w przyszłości będziemy całkowicie bezpieczni?

Autor: Katarzyna Szczepaniak

22 lata, studentka 3 roku farmacji. Ma wiele pasji i zainteresowań, np. historia, archeologia (w dzieciństwie chciała zostać poszukiwaczem skarbów) i nauki medyczne. Udziela się aktywnie w środowisku lokalnym, np. jest Skarbnikiem Ludowego Zespołu Sportowego w Lechowie. Założyła również Młodzieżową Drużynę Pożarniczą w Lechowie, z którą zrealizowała wiele przedsięwzięć i projektów. Straż Pożarna jest jej szczęściem. Lubi przytulać wozy strażackie. Uwielbia zwierzęta, przyrodę, dlatego często możesz ją spotkać w kwiecistych wzorach. Kocha muzykę i tańce ludowe. Od kilku lat intensywnie zgłębia wiedzę w dziedzinie onkologii i farmakologii.

Opublikowany wMedykosfera